Wat moet ik weten over sociale bijdragen?

Wat is sociale bijdrage en is dit van toepassing op mij als starter?

Als zelfstandige ben je onderworpen aan het sociaal statuut van de zelfstandigen. Daarom moet je voor de aanvang van je zelfstandige activiteit, je aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen. Het sociaal verzekeringsfonds zal elk kwartaal jouw sociale bijdragen berekenen en je vragen deze bijdragen te betalen.  Avixi stort als sociaal verzekeringsfonds dit bedrag op zijn beurt door aan de overheid.

Wanneer je in orde bent met je sociale bijdragen dan open je deze sociale rechten:

• moederschapshulp (gratis dienstencheques)
• moederschapsrust
• geboorteverlof (vaderschapsverlof)
• ziekte-en invaliditeitsverzekering
• overbruggingsrecht
• mantelzorg
• pensioen

Alle zelfstandigen in hoofdberoep openen deze sociale rechten wanneer zij hun bijdragen stipt betalen.

Zelfstandigen in bijberoep openen geen sociale rechten op grond van hun zelfstandige activiteiten omdat zij deze rechten openen op grond van hun werknemers- of ambtenarenstatuut. Zij openen in dat andere statuut hun sociale rechten omdat ze daar volwaardige sociale bijdragen betalen. Dit verklaart waarom zelfstandigen in bijberoep geen of verlaagde sociale bijdragen betalen.

Andere zelfstandigen hoeven ook geen sociale bijdragen te betalen (zelfstandigen in bijberoep, gepensioneerden, studenten …) wanneer hun inkomen onder een bepaalde inkomensgrens blijft.

Wanneer moet ik als starter mijn sociale bijdrage betalen?

Je betaalt elk kwartaal je sociale bijdragen aan je sociaal verzekeringsfonds avixi. Elk kwartaal bezorgt avixi je als sociaal verzekeringsfonds een afrekening, gebaseerd op je voorlopige berekening. Als zelfstandige heb je tot het einde van het lopende kwartaal (31 maart, 30 juni, 30 september en 31 december) de tijd om het volledige bedrag over te schrijven naar de rekening van je sociaal verzekeringsfonds. Op de laatste dag van het kwartaal moet de bijdrage op de rekening van je sociaal verzekeringsfonds staan.  

Als je de sociale bijdragen niet op tijd betaalt, dan is je sociaal verzekeringsfonds avixi wettelijk verplicht om een bijkomend tarief van 3% aan te rekenen bij het aflopen van elk kwartaal. Als je aan het einde van het kalenderjaar de kwartaalbijdrage niet hebt betaald, dan komt daar nog een toeslag van 7% bovenop.

Hoe wordt mijn sociale bijdrage als starter berekend?

Je sociale bijdragen worden berekend als een percentage van je netto belastbaar beroepsinkomen als zelfstandige van dat jaar. Dit percentage verschilt naargelang je bijdragecategorie (hoofdberoep, bijberoep,…) en je inkomen.

Je netto belastbaar inkomen is gelijk aan je bruto-inkomsten, verminderd met:

• je beroepskosten;
• je betaalde sociale bijdragen;
• je bijdragen voor het VAPZ (Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen);

De berekening van de sociale bijdragen gebeurt in twee fases:

• In het bijdragejaar zelf betaal je voorlopige bijdragen op basis van je netto beroepsinkomsten van drie jaar voordien. In elk kalenderkwartaal ontvang je een afrekening met de bedragen die uiterlijk voor het einde van elk kwartaal moeten worden betaald. Als starter heb je nog geen jaarinkomen en dus betaal je een voorlopige bijdrage. Daarbij heb je de keuze uit een een forfaitair wettelijk minimumbedrag of een inschatting van je inkomen dat je zelf maakt (zie verder).
• De fiscus deelt later (meestal na twee jaar) de beroepsinkomsten van het bijdragejaar zelf mee. Je sociaal verzekeringsfonds maakt dan een eindafrekening van de sociale bijdragen op basis van je beroepsinkomsten van dat bijdragejaar. Je past dan bij wat je te weinig betaalde of je krijgt een deel teruggestort als je teveel betaalde.

Als starter heb je geen eerdere inkomsten, je betaalt daarom een voorlopige bijdrage. Je hebt de keuze tussen:

• een forfaitaire minimumbijdrage
• of een bijdrage op geschatte inkomsten.

Forfaitaire minimumbijdrage

Je betaalt de eerste 3 jaar het minimumbedrag dat door de overheid wordt opgelegd.

• Voor een zelfstandige in hoofdberoep is dat 781,30 euro voor het eerste jaar (cijfer 2022)
• Voor een zelfstandige in bijberoep is dat 86,43 euro voor het eerste jaar (cijfer 2022).

Die bedragen stijgen lichtjes in het tweede en het derde jaar.

Na 3 jaar als zelfstandige zal het sociaal verzekeringsfonds je bijdragen opnieuw berekenen op basis van je werkelijke inkomsten gedurende die 3 jaar. Het verschil tussen wat je in die jaren al hebt betaald en de uiteindelijk verschuldigde sociale bijdragen moet je dan nog bijbetalen.

Bijdrage op geschatte inkomsten

Je kan de bijdrage die je betaalt, ook berekenen op basis van een schatting van jouw inkomsten. Dat heeft als voordeel dat je later flinke herzieningen vermijdt die je dan moet bijbetalen.

Hoe of aan wie moet ik als starter de sociale bijdrage betalen?

Voor de aanvang van je activiteit moet je als starter aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen zoals avixi. Het sociaal verzekeringsfonds zal elk kwartaal jouw de te betalen sociale bijdragen berekenen en je vragen deze bijdragen te betalen.  Avixi stort dit bedrag op zijn beurt door aan de overheid.

Hoe kan ik de sociale bijdragen boeken in mijn boekhouding als starter?

Aftrekbare beroepskosten houden je belastbaar inkomen laag en wat vervolgens weer een positieve impact zal hebben op de te betalen belastingen. Dat betekent dat het totale bedrag van je beroepskosten wordt afgetrokken van je omzet. Sommige beroepskosten zijn integraal aftrekbaar, andere slechts gedeeltelijk. Wat er nadien overblijft, is jouw netto-inkomen waarop je belastingen betaalt. Hoe meer kosten je kan aftrekken, hoe lager je belastbaar inkomen is. Je sociale bijdragen kan je ook inbrengen als volledig aftrekbare beroepskost.

Is er een verminderd tarief of vrijstelling van de sociale bijdrage voor starters en hoe kan ik hier gebruik van maken?

Verminderd tarief

Primostarters krijgen een eenmalige korting van 100 euro op de sociale bijdragen van hun eerste kwartaal van activiteit. De korting wordt meteen verrekend met de voorlopige bijdrage die verschuldigd is voor het eerste kwartaal.

Een primostarter is een startende zelfstandige in hoofdberoep die aan bepaalde voorwaarden voldoet en daardoor in aanmerking komt voor een lagere sociale bijdrage voor de eerste vier kwartalen van aansluiting.

Je bent een primostarter wanneer aan je de volgende voorwaarden voldoet:

• Je bent zelfstandige in hoofdberoep
• Je was tijdens de twintig kwartalen voor aanvang of herneming van je zelfstandige activiteit op geen enkel ogenblik een zelfstandige in hoofdberoep of een zelfstandige in hoofdberoep die was gelijkgesteld met een zelfstandige in bijberoep

Het gaat dus om startende zelfstandigen in hoofdberoep die voordien nooit een activiteit als zelfstandige hebben uitgeoefend of die meer dan twintig kwartalen geleden een zelfstandige activiteit hebben stopgezet.

Goed om te weten: Ook zelfstandigen in bijberoep en student-zelfstandigen die de overstap maken naar het statuut van zelfstandige in hoofdberoep komen in aanmerking. Als zelfstandige in bijberoep kan je geen primostarter zijn.

Vrijstelling

Wanneer je moeite hebt om de sociale bijdragen te betalen, dan kan je onder bepaalde voorwaarden een vrijstelling van je sociale bijdragen bekomen. Je komt in aanmerking als je tot één van de volgende categorieën zelfstandigen behoort:

• Primostarters
• Zelfstandigen in hoofdberoep
• Meewerkende echtgenoten (maxistatuut)
• Gepensioneerden met een zelfstandige activiteit

Als je niet behoort tot één van de bovenstaande categorieën zelfstandigen, kom je enkel in aanmerking voor een vrijstelling als je wettelijk verschuldigde voorlopige bijdrage minstens gelijk is aan de bijdrage verschuldigd in hoofdberoep. Dit geldt voor:

• Student-zelfstandigen
• Gelijkgestelden met bijberoep (artikel 37)

Als zelfstandige in bijberoep kom je niet in aanmerking voor een vrijstelling van sociale bijdragen.

Een aanvraag vrijstelling kan je doen bij je sociaal verzekeringsfonds of rechtstreeks bij het RSVZ (Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen).

Samenvattende vragenlijst